fa تصمیم‌گیری‌های اخلاقی و کارکردهای اجرایی در نوجوانان بر اساس تفاوت‌های فردی در تیپ‌های زیستی شخصیت تخصصي Special پژوهشي Research <p dir="RTL"><span style="font-family:b nazanin;">ابعاد زیستی شخصیت تاثیر مهمی بر ابعاد روانشناختی افراد دارند و تصمیم&shy;گیری اخلاقی و توانایی&shy;های شناختی می&shy;تواند تحت تاثیر این ابعاد قرار گیرد. هدف پژوهش حاضر بررسی تصمیم‌گیری‌های اخلاقی و کارکردهای اجرایی بر اساس تیپ&shy;های شخصیتی صبحگاهی و شامگاهی در نوجوانان است. به همین منظور، ابتدا 362 نفر از دانش&shy;آموزان نوجوان شهر همدان انتخاب شدند و پرسشنامه تیپ&shy;های صبحگاهی و شامگاهی</span> <span dir="LTR">(MEQ)</span><span style="font-family:b nazanin;">به منظور پاسخگویی در بین آنها توزیع گردید</span><span dir="LTR">.</span><span style="font-family:b nazanin;"> سپس تعداد 51 نفر از شرکت&shy;کنندگان اولیه بر اساس نمرات کسب شده در پرسشنامه تیپ&shy;های صبحگاهی و شامگاهی، به عنوان افراد دارای صفات شخصیتی صبحگاهی، شامگاهی و بین&shy;بینی برای مرحله دوم پژوهش انتخاب شدند. </span><span style="font-family:b nazanin;">در نهایت، بر اساس هفت مولفه مربوط به کارکردهای اجرایی (</span><span dir="LTR">EF</span><span style="font-family:b nazanin;">)</span><span style="font-family:b nazanin;"> و نیز قضاوت&shy;های اخلاقی شخصی و غیرشخصی (</span><span dir="LTR">PIMJ</span><span style="font-family:b nazanin;">) مورد ارزیابی و مطالعه قرار گرفتند</span><span style="font-family:b nazanin;">. نتایج نشان داد که بین میزان کارکردهای اجرایی و تصمیم&shy;گیری اخلاقی غیرشخصی بر اساس تیپ&shy;های صبحگاهی، شامگاهی و بین&shy;بینی تفاوت معناداری وجود داشت. </span><span style="font-family:b nazanin;">به طوری که افراد با تیپ شامگاهی و صبحگاهی هر یک در برخی ابعاد کارکردهای اجرایی در مقایسه با گروه بین&shy;بینی برتری داشتند. در مولفه تصمیم&shy;گیری اخلاقی غیرشخصی تیپ شامگاهی در مقایسه با تیپ صبحگاهی نمرات بالاتر داشت. همچنین در تصمیم&shy;گیری اخلاقی شخصی تفاوت معناداری یافت نشد. به نظر می&shy;رسد ابعاد زیستی شخصیت نقش مؤثری در کارکردهای اجرایی و تصمیم&shy;گیری&shy; ها دارند.</span></p> <p>Biological aspects of personality have an important influence on the individual&rsquo;s psychological dimensions and moral decision making and cognitive abilities can be affected by these dimensions. The aim of the present study was to investigate moral decision making and executive functions based on morning and evening personality types in adolescents. For this purpose, Initially 362 adolescent students in the city of Hamedan were selected by using multi-stage cluster sampling and the Morning and Evening Preference Types Questionnaire (MEQ) was administered to them. Of these, 51 participants were selected for the second stage based on their scores on the MEQ so that participants were divided into morning preference, evening preference and an intermediate group. Finally, seven components related to executive functions (EF) and also personal and impersonal moral decisions (PIMJ) were evaluated. Results indicated significant differences among executive functions and impersonal moral decisions based on the types of morning and evening preference. So that, individuals with morning preference and evening preference types were superior in some aspects of executive function compared to the intermediate group. In impersonal moral decision making evening preference participants had higher scores compared to Morning preference types. No significant differences were found in personal moral decision making. It seems that biological aspects of personality play an important role in executive functions and decisions.</p> توانایی شناختی, شخصیت, سودگرایی cognitive abilities, personality, utilitarianism 81 93 http://bjcp.ir/browse.php?a_code=A-10-1066-7&slc_lang=fa&sid=1 Sohrab Amiri سهراب امیری amirysohrab@yahoo.com 10031947532846004178 10031947532846004178 Yes Baqiyatallah University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله Amir ghasemi امیر قاسمی 10031947532846004179 10031947532846004179 No Baqiyatallah University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله Esfandyar Azad Marzabadi اسفندیار آزاد مرزآبادی 10031947532846004180 10031947532846004180 No Baqiyatallah University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله