fa مقایسه هوش سیال دانش‌آموزان دختر و پسر بر پایه دو نظریه کلاسیک و سوال- پاسخ تخصصي Special پژوهشي Research چکیده تفاوت جنسی در هوش یکی از مهمترین موضوعات روان‌شناسی معاصر به شمار می‌آید. برخی یافته‌ها نشانگر آن است که تفاوت جنسی در هوش وجود دارد و برخی دیگر معتقدند که بین دو جنس هیچ تفاوتی از لحاظ هوش کلی وجود ندارد. به اعتقاد بعضی مولفان، این تضاد را می‌توان از طریق هوش سیال، که هسته مرکزی رفتار هوشمندانه در نظر گرفته می‌شود، حل کرد. هدف این پژوهش مقایسه هوش سیال دانش‌آموزان دختر و پسر بر اساس دو نظریه سوال- پاسخ و کلاسیک اندازه‌گیری بود. یک نمونه 884 نفری از دانش‌آموزان (438 دختر، 446 پسر) سه پایه تحصیلی اول، دوم و سوم دبیرستان‌های تهران به مقیاس 3 فرم A هوش سیال کتل (CFIT) پاسخ دادند. ضریب همسانی درونی برای دختران و پسران به ترتیب برابر با 87/0 و 85/0 به دست آمد. نتایج مبتنی بر مدل کلاسیک نشان داد که دانش‌آموزان دختر نمره بیشتری در مقیاس به دست آوردند، اما بر پایه مدل صفت مکنون بین توانایی های دو گروه تنها در دو بخش ابتدایی و انتهایی تفاوت وجود داشت. نمره‌های دو گروه در دامنه صدک‌های 25 و 50 (متناظر با هوشبهرهای 92 و 100) دقیقا منطبق با هم به دست آمد. توانایی دختران در صدک‌های 25 و پایین‌تر کمتر و در دامنه صدک‌های 55 تا 85 بیشتر از توانایی پسران و توانایی پسران در صدک‌های 90 و بالاتر بیشتر از دختران بود. بر اساس یافته‌های این پژوهش می‌توان نتیجه گرفت که بین هوش سیال دانش آموزان دختر و پسر تفاوت وجود دارد، اما این تفاوت تنها در دو بخش ابتدایی و انتهایی توزیع نمره‌های توانایی معنادار است. Abstract Sex differences in intelligence is one of the most important topics in contemporary psychology. Some findings indicate that there are sex differences in intelligence and some others believe that there is no sex differences in general intelligence. Some authors believe that this conflict can be resolved by fluid intelligence, which is conceived as the core of intelligent behavior. The aim of this study was to compare fluid intelligence in female and male high school students based on classic and item-response theories. A total of 884 high school students (446 males, 438 females) ranging in age from 15 to 17, were tested by Scale 3 (form A) of Cattell's Culture Fair Intelligence Test (CFIT). Cronbach’s alpha coefficients for female and male students were 0.87 and 0.85 respectively. Statistical testing showed that: 1) the raw mean score of female students on fluid intelligence was significantly higher than that of male students, 2) comparison of the abilities of the two groups based on IRT model showed that the abilities of female students on 25 percentile and below were lower than that of male students, and the abilities of the two groups between the 25 to 55 percentiles were identical, the abilities of female students between the 55 to 85 percentiles were higher than that of male students, and the abilities of male students on 90 percentile and above were higher than that of female students. هوش سیال، نظریه سوال- پاسخ، پایایی، توانایی fluid intelligence, item response theory, reliability, ability 11 20 http://bjcp.ir/browse.php?a_code=A-10-286-1&slc_lang=fa&sid=1 حیدرعلی هومن haidarali70@yahoo.com 1003194753284600443 1003194753284600443 Yes دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز مهسا امیربگلوی داریانی 1003194753284600444 1003194753284600444 No علی عسگری 1003194753284600445 1003194753284600445 No دانشگاه خوارزمی افسانه حاتمی کیا 1003194753284600446 1003194753284600446 No مرضیه رحمانی 1003194753284600447 1003194753284600447 No