fa تاثیر تقسیم توجه و دستگاه حسی مورد استفاده در مرحله مطالعه بر میزان یادآوری کاذب در مدل دیز- رودیگر- مک‌درموت تخصصي Special پژوهشي Research برخی از نظریه‌های مربوط به حافظه کاذب، برقراری رابطه معنایی بین اقلام آموختنی را که باعث افزایش آسیب‌پذیری فرد می‌شود، در سبب‌شناسی این خطای حافظه دخیل می‌دانند. بر این اساس، پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر روش منحرف ساختن توجه افراد از طریق تقسیم توجه در دو دستگاه حسی دیداری و شنیداری طراحی و اجرا شد. نمونه پژوهش شامل 462 دانشجو (355 دختر، 107 پسر) بودند که با استفاده از مدل دیز- رودیگر- مک‌درموت (DRM) مورد آزمون حافظه کاذب قرار گرفتند. مجموعه مرجع دیز- رودیگر- مک‌درموت شامل فهرست‌هایی از کلمات است که واژه‌های هر فهرست با یک کلمه تله که در فهرست موجود نیست ارتباط معنایی بالایی دارند و یادآوری کلمه تله به هنگام آزمون حافظه نشان‌دهنده حافظه کاذب است. نتایج نشان داد که میزان یادآوری کاذب گروه تقسیم توجه کمتر از گروه کنترل بود، اما بین دو گروه تقسیم توجه و تمرکز توجه تفاوتی مشاهده نشد. به‌علاوه، میزان یادآوری کاذب در فهرست‌هایی که به صورت دیداری ارایه شده بودند کمتر از فهرست‌هایی بود که به شکل شنیداری ارایه شدند. نتایج هم‌چنین تعامل معنا‌داری بین تقسیم توجه و نحوه ارایه فهرست‌ها نشان داد. به این نحو که تفاوت در میزان یادآوری کاذب در ارایه شنیداری و دیداری فقط در شرایطی قابل مشاهده بود که فرد با توجه کامل درگیر تکلیف شده باشد. نتایج پژوهش نشان داد که تقسیم توجه در مرحله مطالعه می‌تواند به عنوان یکی از راه-های موثر کاهش یادآوری کاذب در دو دستگاه حسی دیداری و شنیداری مورد توجه قرار گیرد. Some of theories which try to explain the mechanisms underlying false memory phenomenon postulate that false memories are due to existence of semantic relations between studied items which increase memory's vulnerability to this kind of distortion. Thus, the aim of the present study was to investigate the effect of shifting attention away from semantic relations among words in associative lists in Deese/Roediger–McDermott (DRM) paradigm, through dividing attention, on false memory in visual and auditory modalities. A total of 462 university students (355 girls, 107 boys) were tested in DRM paradigm for their false memories. Original series of DRM consists of the lists of words. Each list is related semantically with a lure word that doesn't exist in the origin list, and reminding the lure word in testing time, measures false memory. Results revealed that false recall of divided attention group was less than control group, but there was not any difference between divided attention and full attention groups. In addition, the amount of false recall of visual lists was less than auditory lists. There was also a significant interaction effect between modality of presentation and dividing attention, indicating that the amount of false recall differs between visual and auditory presentation only when participants engage in the task with full attention. Results of the present study have shown that dividing attention in the study phase can act as an effective way to reduce false recall in both visual and auditory modalities. حافظه کاذب, رابطه معنایی, تقسیم توجه, شنوایی, بینایی false memory, semantic relation, divided attention, auditory modality, visual modality 23 32 http://bjcp.ir/browse.php?a_code=A-10-1010-2&slc_lang=fa&sid=1 جواد صالحی 10031947532846002163 10031947532846002163 No دانشگاه زنجان طاهره الهی telahi@znu.ac.ir 10031947532846002164 10031947532846002164 Yes دانشگاه زنجان هاجر عسگری 10031947532846002165 10031947532846002165 No سمیه نوری 10031947532846002166 10031947532846002166 No