برگشت به فهرست مقالات | برگشت به فهرست نسخه ها

XML English Abstract Print

رابطه بین طرحواره‌های ناسازگار اولیه و اختلال اضطراب اجتماعی در دانشجویان: نقش میانجی‌گری نگرانی از تصویر بدن
فرشته رضازاده خلخالی1 ، سید ابوالقاسم مهری نژاد*2 ، روشنک خدابخش پیرکلانی3
1- کارشناسی ارشد روان‌شناسی بالینی، دانشکده روانشناسی و علوم‌تربیتی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران
2- استاد گروه روان‌شناسی بالینی، دانشکده روانشناسی و علوم‌تربیتی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران ، a.meehrinejad@alzahra.ac.ir
3- استاد گروه روان‌شناسی بالینی، دانشکده روانشناسی و علوم‌تربیتی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران
چکیده:   (1589 مشاهده)
اختلال اضطراب اجتماعی یکی از رایج‌ترین اختلالات اضطرابی است که با محدود کردن توانایی‌های مبتلایان به آن، مشکلات مختلفی را در موقعیت‌های اجتماعی و عملکرد مرتبط با آن ایجاد می‌کند. پژوهش حاضر با هدف پیش‌بینی اضطراب اجتماعی بر اساس طرحواره‌های ناسازگار اولیه با میانجی‌گری نگرانی از تصویر بدن در دانشجویان انجام شد. روش این پژوهش توصیفی و طرح آن از نوع همبستگی بود. نمونه مورد بررسی 302 نفر از دانشجویان در حال تحصیل در دانشگاه‌های تهران در سال تحصیلی 1400-1399 بود که به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. جهت گردآوری اطلاعات از سیاهه اضطراب اجتماعی (SPIN؛ کانور و همکاران، 1979)، پرسشنامه طرحواره یانگ (YSQ؛ یانگ و براون، 2003) و سیاهه نگرانی از تصویر بدن (BICI؛ لیتیلتون و همکاران، 2005) استفاده شد. برای تحلیل داده‌ها از نرم‌افزارهای SPSS24 و AMOS استفاده شد. نتایج نشان داد که طرحواره‌های ناسازگارانه بر نگرانی از تصویر بدن (65/0=β) و اضطراب اجتماعی (48/0=β) اثر مثبت و معنادار دارد. همچنین، نگرانی از تصویر بدن بر اضطراب اجتماعی (43/0=β) اثر مثبت و معنادار دارد (05/0>P). نتایج آزمون بوت استرپ نشان داد که طرحواره‌های ناسازگارانه با نقش میانجی نگرانی از تصویر بدن بر اضطراب اجتماعی (28/0=β) اثر غیرمستقیم معنادار دارد؛ در واقع، می‌توان گفت نگرانی از تصویر بدن بین این دو متغیر نقش میانجی دارد. نتایج نشان داد که اثر کل طرحواره‌های ناسازگارانه بر نگرانی از تصویر بدن (77/0=β) بود (05/0>P). این یافته‌ها اهمیت شناسایی و درمان طرحواره‌های ناسازگارانه را در کاهش اضطراب اجتماعی نشان می‌دهد و نگرانی از تصویر بدن به عنوان عاملی مهم در ایجاد و تقویت اضطراب اجتماعی معرفی می‌شود. بنابراین، توجه به این عوامل می‌تواند در طراحی برنامه‌های مداخله‌ای و درمانی موثر برای کاهش اضطراب اجتماعی در دانشجویان مفید باشد.
شماره‌ی مقاله: 2
واژه‌های کلیدی: اختلال اضطراب اجتماعی، تصویر بدن، طرحواره‌های ناسازگار اولیه، دانشجویان
     
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: عمومى
دریافت: 1403/1/23 | ویرایش نهایی: 1404/5/1 | پذیرش: 1404/6/9 | انتشار الکترونیک پیش از انتشار نهایی: 1404/7/13 | انتشار: 1404/10/26
فهرست منابع
1. Adnani, S., Laarbi, O. M., & Ahami, A. O. (2025). The prevalence of early maladaptive schemas, anxiety, and coping strategies in adolescent girls who are survivors of sexual abuse: a case report. International Journal of Environmental Studies, 82(1), 60-74. [DOI:10.1080/00207233.2024.2424690]
2. Ahi, Gh., Mohammadifar, M. A., & Besharat, M. A. (2007). The psychometric properties of Young Schema Questionnaire-Short Form (YSQ-SF). Psychology & Educational Science, 37(3), 5-20. [In Persian]
3. Aslan, A. E., Kalkan, N., Başman, M., & Yaman, K. G. (2020). A study for the prediction of the social anxiety level of university students through emotional intelligence features. Turkish Psychological Counseling and Guidance Journal, 10(57), 201-228. https://dergipark.org.tr/en/pub/tpdrd/issue/55086/754524
4. Calvete, E., Orue, I., & Hankin, B. L. (2015). A longitudinal test of the vulnerability-stress model with early maladaptive schemas for depressive and social anxiety symptoms in adolescents. Journal of Psychopathology and Behavioral Assessment, 37, 85-99. [DOI:10.1007/s10862-014-9438-x]
5. Charmaraman, L., Richer, A. M., Liu, C., Lynch, A. D., & Moreno, M. A. (2021). Early adolescent social media-related body dissatisfaction: Associations with depressive symptoms, social anxiety, peers, and celebrities. Journal of developmental and behavioral pediatrics: JDBP, 42(5), 401. [DOI:10.1097/DBP.0000000000000911] [PMID] []
6. Chau, A. K. C., So, S. H. W., & Barkus, E. (2023). The role of loneliness and negative schemas in the moment-to-moment dynamics between social anxiety and paranoia. Scientific Reports, 13(1), 20775. [DOI:10.1038/s41598-023-47912-0] [PMID] []
7. Connor, K. M., Davidson, J. R., Churchill, L. E., Sherwood, A., Weisler, R. H., & Foa, E. (2000). Psychometric properties of the Social Phobia Inventory (SPIN): New self-rating scale. The British Journal of Psychiatry, 176(4), 379-386. [DOI:10.1192/bjp.176.4.379] [PMID]
8. Dou, Q., Chang, R., & Xu, H. (2023). Body dissatisfaction and social anxiety among adolescents: a moderated mediation model of feeling of inferiority, family cohesion and friendship quality. Applied Research in Quality of Life, 1-21. [DOI:10.1007/s11482-023-10148-1]
9. Hemade, A., El Hayek, S., Haddad, G., Fekih-Romdhane, F., & Hallit, S. (2025). Mediating effect of body dysmorphic concerns between child abuse and social anxiety among adolescents. Discover Public Health, 22(1), 1-9. [DOI:10.1186/s12982-025-00477-x]
10. Jannessari, N. T., Shahidi, S., Khademi, A., Imani, S., & Ganjavian, M. S. (2015). Comparing body image concern and self-esteem of adolescents with scoliosis with and without brace treatment and normal adolescents. Contemporary Psychology, Biannual Journal of the Iranian Psychological Association, 9(2), 17-28. [In Persian]
11. Jefferies, P., & Ungar, M. (2020). Social anxiety in young people: A prevalence study in seven countries. PloS one, 15(9), e0239133. [DOI:10.1371/journal.pone.0239133] [PMID] []
12. Kornapalli, S. E., Macharapu, R., Mallepalli, P. K., & Babu, R. S. (2017). The Relationship between Body shape concern, Self-esteem, Social anxiety and Body mass index in College students. Telangana journal of psychiatry, 3(2), 78-84. [DOI:10.18231/2455-8559.2017.0019]
13. Kozan, H. İ. Ö., & Arsalan, C. (2022). Social Anxiety among College Students: Predictive Roles of Attachment Insecurity and Emotional Schemas. International Journal of Psychology and Educational Studies, 9(1), 22-31. https://dergipark.org.tr/en/pub/pes/issue/68410/1067529 [DOI:10.52380/ijpes.2022.9.1.387]
14. Künkül, F., & Bal, F. (2023). The Relationship Between Social Anxiety Disorder and Psychological Symptoms in University Students. The Journal of Nervous and Mental Disease, 211(5), 382-385. https://doi.org/10.1097/NMD.0000000000001638 [DOI:10.1097/nmd.0000000000001638] [PMID]
15. Levinson, C. A., Rodebaugh, T. L., Lim, M. H., & Fernandez, K. C. (2017). The core extrusion schema-revised: Hiding oneself predicts severity of social interaction anxiety. Assessment, 24(1), 83-94. [DOI:10.1177/1073191115596568] [PMID]
16. Littleton, H. L., Axsom, D., & Pury, C. L. (2005). Development of the body image concern inventory. Behavior Research and Therapy, 43(2), 229-241. [DOI:10.1016/j.brat.2003.12.006] [PMID]
17. Mohammadi, M. R., Salehi, M., Khaleghi, A., Hooshyari, Z., Mostafavi, S. A., Ahmadi, N., ... & Amanat, M. (2020). Social anxiety disorder among children and adolescents: A nationwide survey of prevalence, socio-demographic characteristics, risk factors and co-morbidities. Journal of affective disorders, 263, 450-457. [DOI:10.1016/j.jad.2019.12.015] [PMID]
18. Moscovitch, D. A., Moscovitch, M., & Sheldon, S. (2023). Neurocognitive Model of Schema-Congruent and-Incongruent Learning in Clinical Disorders: Application to Social Anxiety and Beyond. Perspectives on Psychological Science. [DOI:10.1177/17456916221141351] [PMID] []
19. Norton, A. R., Penney, E., & Abbott, M. J. (2023). An exploratory investigation of schema modes in social anxiety disorder: Empirical findings and case conceptualization. Journal of Clinical Psychology, 79(4), 1021-1038. [DOI:10.1002/jclp.23457] [PMID]
20. Pak, R., Mahmoud Alilou, M., Bayrami, M., & Bakhshi Pour Roudsari, A. (2024). A comparison of schema modes and self-beliefs related to social anxiety in individuals with subclinical social anxiety disorder and without social anxiety disorder: a preliminary finding. Counselling Psychology Quarterly, 37(4), 542-565. [DOI:10.1080/09515070.2023.2255989]
21. Parsons, E. M., Luebbe, A. M., & Clerkin, E. M. (2017). Testing the relationship between social anxiety schemas, mindfulness facets, and state and trait social anxiety symptoms. Mindfulness, 8, 1634-1643. [DOI:10.1007/s12671-017-0738-6]
22. Penney, E. S., & Norton, A. R. (2022). A novel application of the schema therapy mode model for social anxiety disorder: A naturalistic case study. Clinical Case Studies, 21(1), 34-47. [DOI:10.1177/15346501211027866]
23. Preacher, K. J., & Hayes, A. F. (2008). Asymptotic and resampling strategies for assessing and comparing indirect effects in multiple mediator models. Behavior research methods, 40(3), 879-891. [DOI:10.3758/BRM.40.3.879] [PMID]
24. Ratnasari, S. E., Pratiwi, I., & Wildannisa, H. (2021). Relationship between body image and social anxiety in adolescent women. European Journal of Psychological Research, 8(1), 65-72. https://www.idpublications.org/wp-content/uploads/2021/02/Full-Paper-RELATIONSHIP-BETWEEN-BODY-IMAGE-AND-SOCIAL-ANXIETY-IN-ADOLESCENT-WOMEN.pdf
25. Regis, J. M. O., Ramos-Cerqueira, A. T. A., Lima, M. C. P., & Torres, A. R. (2018). Social anxiety symptoms and body image dissatisfaction in medical students: prevalence and correlates. Jornal Brasileiro de Psiquiatria, 67, 65-73. [DOI:10.1590/0047-2085000000187]
26. Roberts, C., Zimmer-Gembeck, M. J., Lavell, C., Miyamoto, T., Gregertsen, E., & Farrell, L. J. (2018). The appearance anxiety inventory: Factor structure and associations with appearance-based rejection sensitivity and social anxiety. Journal of Obsessive-Compulsive and Related Disorders, 19, 124-130. [DOI:10.1016/j.jocrd.2018.10.004]
27. Sepahvand, T. (2018). Addiction Potential Based-on Atypical Anxious-Impulsive Pattern of Social Anxiety: The Role of Anger and Impulsivity. Contemporary Psychology, Biannual Journal of the Iranian Psychological Association, 13(1), 14-25. [In Persian] [DOI:10.32598/bjcp.13.1.14]
28. Summers, B. J., & Cougle, J. R. (2018). An experimental test of the role of appearance-related safety behaviors in body dysmorphic disorder, social anxiety, and body dissatisfaction. Journal of Abnormal Psychology, 127(8), 770. [DOI:10.1037/abn0000387] [PMID]
29. Tatiana Soler, P., Novaes, J., & Miguel Fernandes, H. (2019). Influencing factors of social anxiety disorder and body dysmorphic disorder in a nonclinical Brazilian population. Psychological reports, 122(6), 2155-2177. [DOI:10.1177/0033294118805003] [PMID]
30. Urbán, D. J., La Greca, A. M., García-Fernández, J. M., & Ingles, C. J. (2024). A bibliometric analysis on adolescent social anxiety and psychoeducational variables in Web of Science 2002-2021. The Journal of general psychology, 151(1), 1-20. [DOI:10.1080/00221309.2022.2161982] [PMID]
31. Vilaplana-Pérez, A., Pérez-Vigil, A., Sidorchuk, A., Brander, G., Isomura, K., Hesselmark, E., ... & de la Cruz, L. F. (2021). Much more than just shyness: the impact of social anxiety disorder on educational performance across the lifespan. Psychological medicine, 51(5), 861-869. [DOI:10.1017/S0033291719003908] [PMID] []
32. Young, J. E., & Brown, G. (2003). Young schema questionnaire-L3a. New York, NY: Cognitive Therapy Centre of New York.
ارسال پیام به نویسنده مسئول

بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به روانشناسی معاصر، دوفصلنامه انجمن روانشناسی ایران می باشد.

طراحی و برنامه نویسی : یکتاوب افزار شرق